Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, tedavi veya hekim muayenesinin yerine geçmez. Belirtileriniz için kadın hastalıkları ve doğum uzmanınıza başvurun. Görüş ve düzeltme önerileriniz için: info@theweekhealth.com
İnfertilite, düzenli ve korunmasız ilişkiye rağmen 12 ay içinde gebelik oluşmamasıdır. 35 yaş üstü kadınlarda bu süre 6 aya iner, çünkü değerlendirmeyi geciktirmek zaman kaybettirir.
Önemli bir yanlış anlama var: nedenlerin yaklaşık üçte biri kadına, üçte biri erkeğe ait, kalan üçte biri ise ya her ikisinde ya da açıklanamıyor. Bu yüzden değerlendirme çiftin ikisi birden yapılmalıdır.
Kadın Kaynaklı Nedenler
Yumurtlama bozuklukları
En sık nedendir. PCOS başta olmak üzere tiroid bozuklukları, aşırı düşük veya yüksek vücut ağırlığı ve yoğun egzersiz yumurtlamayı bozabilir.
İpucu: sürekli 35 günden uzun veya çok değişken döngüler.
Tüp tıkanıklığı
Geçirilmiş pelvik enfeksiyonlar, endometriozis ve karın ameliyatları tüplerde yapışıklığa yol açabilir. Genellikle hiçbir belirti vermez.
Endometriozis
Hem tüplerin işlevini hem yumurta kalitesini etkileyebilir. Şiddetli adet ağrısı ve ilişkide ağrı en tipik işaretlerdir.
Rahim içi sorunlar
Polip, rahim içine büyüyen miyomlar ve yapışıklıklar yerleşmeyi engelleyebilir.
Yumurta rezervi
Yaş, doğurganlığın en güçlü belirleyicisidir. 35 yaşından sonra hem yumurta sayısı hem kalitesi hızlanan bir tempoyla azalır.
Hangi Tetkikler İsteniyor?
| Tetkik | Ne değerlendirir | Zamanlama |
|---|---|---|
| Hormon paneli (FSH, LH, östradiol) | Yumurtalık işlevi | Döngünün 2-4. günü |
| AMH | Yumurta rezervi | Herhangi bir gün |
| Progesteron | Yumurtlama oldu mu | Döngünün 21. günü civarı |
| Tiroid ve prolaktin | Döngüyü bozan nedenler | Herhangi bir gün |
| HSG (ilaçlı rahim filmi) | Tüp açıklığı | Adet bitiminden sonra |
| Ultrason | Rahim, yumurtalık, folikül sayımı | Döngünün başı |
| Sperm analizi (eş) | Erkek faktörü | 2-5 günlük cinsel perhiz sonrası |
Sperm analizi ilk basamakta istenmesi gereken, ucuz ve hızlı bir testtir. Atlanması sık yapılan bir hatadır.
Doğurganlığı Etkileyen Yaşam Faktörleri
- Sigara: Hem yumurta hem sperm kalitesini düşürür, menopozu öne çeker
- Vücut ağırlığı: Çok düşük ve çok yüksek ağırlık yumurtlamayı bozar
- Alkol: Yüksek tüketim gebe kalma süresini uzatır
- Kronik stres ve uykusuzluk: Hormonal düzeni etkiler
- Yaş: Değiştirilemeyen ama planlamada dikkate alınması gereken faktör
Bu konuyla ilgili yazılarımız: Doğum Sonrası Vajinal Değişimler, Gebelik Belirtileri Nelerdir ve Hamilelik Belirtileri İlk Hafta.
Ne Zaman Hekime Gitmelisiniz?
- 35 yaş altıysanız 12 ay, 35 üstüyseniz 6 ay deneme sonrası
- Adetleriniz çok düzensizse veya hiç görmüyorsanız — beklemeden
- Geçirilmiş pelvik enfeksiyon veya karın ameliyatı öyküsü varsa
- Şiddetli adet ağrınız varsa
- İki veya daha fazla düşük yaşadıysanız
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, hekim muayenesinin yerine geçmez.
Kaynaklar
- Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi (NHS) — Infertility
- Dünya Sağlık Örgütü (WHO) — Infertility
